FANDOM


17 września — dzień pamiętany przez Polaków jako nieszczęśliwa rocznica agresji sowieckiej na Polskę. O ironio, w dniu tym imieniny obchodzi Szczęsna...

ImieninyEdytuj

Szczęsna jest staropolskim imieniem, będącym żeńską formą imienia Szczęsny. Imię to nosił jeden z przywódców Targowicy Szczęsny Potocki. O wiele popularniejsza jest jednak łacińska wersja tego imienia Feliks/Felicja.

WydarzeniaEdytuj

Agresja sowiecka na PolskęEdytuj

17września

Radziecki plakat propagandowy.

17 wrzesnia 1939 r. polscy żołnierze mogli przeczytać rozrzucaną przez Sowietów ulotkę następującej treści (pisownia zgodna z oryginałem):

Rzołnierze Armii Polskiej!

Rzolnierze-armii-polskiej-kowalow-1939

Tekst odezwy.

Pansko-burżuazyjny Rząd Polski, wciągnowszy Was w awanturystyczna wojna pozornie przewaliło się. Ono okazało się bezsilnym rządzić krajem i zorganizować obronu. Ministrzy i gienierałowie, schwycili nagrabione Imi złoto, tchórzliwie uciekli, pozostawiając armię i cały lud Polski na wolę losu.

Armia Polska pocierpieła surowa porażkę, od którego ona nie oprawić wstanie się.[1] Wam, waszym żonom, dzieciam, braciam i siostram ugraża głodna śmierć i zniszczenie. [2]

W te ciężkie dni dla Was potężny Związek Radziecki wyciąga Wam ręce braterskiej pomocy. Nie przeciwcie się Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej. Wasze przeciewenie bez kożyści i przerzeczono na całą zgubę. My idziemy do Was nie jako zdobywcy, a jako wasi braci po klasu, jako wasi wyzwoleńcy od ucisku obszarników i kapitalistów.

Wielka i niezwolczona Armia Czerwona niesie na swoich sztandarach procującym, braterstwo i szczęśliwe życie.

Rzołnierze Armii Polskiej! Nie proliwacie daremnie krwi za cudze Wam interesy obszarników i kapitalistów.

Was przymuszają uciskać białorusinów, ukraińców. Rządzące kołe polskie sieją narodową rużność między polakami, białorusinami i ukraińcami.

Pamiętajcie! Nie może być swobodny naród, uciskające drugie narody. [3] Pracujące białorusiny i ukraińcy - Wasi procujące, a nie wrogi. Razem z nimi budujcie szczęliwe dorobkowe życie.

Rzucajcie broń! Przechodźcie na stronę Armii Czerwonej. Wam zabezpieczona swoboda i szczęśliwe życie.


Reakcje żołnierzy na sowiecką agresję były różne. Jedni stawiali opór wkraczającym Sowietom. Warto pamiętać przede wszystkim o żołnierzach Korpusu Ochrony Pogranicza, którzy mimo wielokrotnej przewagi liczebnej wroga, stawiali bohaterski opór już na linii granicy. Na szczególną pamięć zasługują też obrońcy Grodna, gdzie w walkach w obronie miasta obok żołnierzy wzięła też udział młodzież - ochotniczo zgłaszający się uczniowie gimnazjów, szkół zawodowych i harcerze. Walki był niezwykle zacięte, a Sowieci dopuszczali się w ich trakcie szeregu zbrodni wojennych, na przykład wziętych do niewoli, rannych Polaków układali na drodze i rozjeżdżali czołgami.

Z drugiej strony, część polskich wojsk nie stawiała oporu Sowietom. Przykładem może być obrona Lwowa. Lwowski garnizon bardzo długo stawiał skuteczny opór Niemcom, ale gdy tylko w pobliżu miasta pojawiły się oddziały sowieckie, garnizon skapitulował na rzecz Armii Czerwonej. Notabene, Sowieci złamali warunki kapitulacji i oficerów wziętych do niewoli we Lwowie rozstrzelali później w Katyniu. Znane był też przypadki rozstrzeliwania polskich jeńców na miejscu, zaraz po wzięciu do niewoli. Na przykład w pobliżu mojego miasta, w miejscowości Białobrzegi, sowieccy czołgiści wzięli do niewoli 7 polskich żołnierzy i natychmiast ich rozstrzelali.

Brak oporu ze strony polskich żołnierzy nie wynikał wcale ze skuteczności jakże poetyckiej, sowieckiej propagandy, ale z dezorientacji - żołnierze polscy w wielu przypadkach nie wiedzieli w jakim charakterze i celu Armia Czerwona wkroczyła na terytorium II RP. Nie wiedziało tego nawet polskie dowództwo - Naczelny Wódz Edward Rydz-Śmigły wydał rozkaz następującej treści:

Z bolszewikami nie walczyć, chyba w razie natarcia z ich strony albo próby rozbrojenia oddziałów.

Oczywiście ten rozkaz wywołał jeszcze więcej zamieszania, gdyż żołnierze teraz już kompletnie nie wiedzieli czy Sowieci są wrogami czy nie.

IV Rozbiór PolskiEdytuj

28 września Niemcy i Sowieci podzieli Polskę między siebie. Początkowy plan zakładał granicę wzdłuż Narwi, Wisły i Sanu. Jednak 28 września granicę postanowiono zmodyfikować. Linia podziału Polski miała przebiegać odtąd wzdłuż Bugu i Sanu, a w zamian Niemcy oddali Litwę do sowieckiej strefy wpływów. Ciekawe były losy małego, zimnego skrawka Polski nazywanego Suwalszczyzną. Początkowo miała ona przypaść Sowietom, ale minister Joachim von Ribbentrop dowiedział się, że w suwalskich lasach są piękne jelenie, a jako iż był zapalonym myśliwym chciał na nie zapolować. Dlatego też poprosił Sowietów, by oddali Suwalszczyznę Niemcom. Sowieci zgodzili się i oddali III Rzeszy całą Suwalszczyznę z wyjątkiem Augustowa. Pokazuje to, jak instrumentalnie Związek Radziecki traktował ziemie polskie. Zresztą Sowieci wykazywali się hojnością godną Rarity nie tylko wobec Niemców - oddali Wilno Republice Litewskiej. Jednak już kilka miesięcy później cała Litwa została zajęta przez Sowietów i tak Wilno wróciło pod władzę Stalina.

Summa summarum Polska została podzielona, a Wiaczesław Mołotow skwitował to słynnymi słowami:

Wystarczyło krótkie uderzenie wymierzone przeciwko Polsce, (...) aby nic nie zostało z tego poczwarnego bękarta Traktatu Wersalskiego".[4]

Uzasadnienie sowieckiego atakuEdytuj

Sowieci starali się uzasadnić agresję na Polskę za pomocą różnych argumentów. Przedstawię najważniejsze z nich wraz z kontrargumentami.

Armia Czerwona wkroczyła do Polski, ponieważ państwo polskie już upadło.Edytuj

Bzdura. 17 września siły polskie wciąż stawiały Niemcom opór. Cały czas broniły się Warszawa, Modlin, Hel, Lwów, natomiast Wilno i Lublin nie były nawet atakowane przez Niemców. Rząd Polski wciąż przebywał w kraju i dopiero na wieść o sowieckiej agresji przekroczył granicę z Rumunią. Nawet po zakończeniu kampanii wrześniowej państwo polskie istniało nadal - jego przedłużeniem był Rząd na Obczyźnie i Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie.

Armia Czerwona wkroczyła na Zachodnią Ukrainę i Zachodnią Białoruś w celu przywrócenia tych ziem do ZSRR (powrót do macierzy).Edytuj

Pierwotny podział ziem polskich przewidywał granicę na Narwi, Wiśle i Sanie. W takim wypadku należy zapytać, czy warszawska Praga, która miała przypaść Sowietom, to historyczne ziemie białoruskie czy ukraińskie? Jak wytłumaczyć obecność sowieckich czołgów pod Lublinem, który ani do Białorusi, ani do Ukrainy nigdy nie należał?

Armia Czerwona wkroczyła do Polski, aby wziąć w opiekę Białorusinów i Ukraińców.Edytuj

W tym wypadku warto zwrócić uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze do tej pory, propaganda sowiecka odrzucała wszelką solidarność narodową, propagując za to solidarność klasową. Celem ZSRR było rozpętanie światowej rewolucji, a kluczowe hasło to: "Proletariusze wszystkich krajów łączcie się!" - podkreślano jedność wszystkich narodów. Tymczasem we wrześniu 1939 roku, Sowieci zaczęli nagle głosić hasła wręcz nacjonalistyczne - ogłosili, że chronią bratnie narody przed uciskiem Polaków.

Po drugie, jeśli chodzi o tę "opiekę" to w Związku Sowieckim przed 1939 r. "opieka" nad Ukraińcami wyglądała tak:

  1. 1928 r. - likwidacja KC KPU za obronę języka ukraińskiego.
  2. 1932 r. - wielka pacyfikacja Ukrainy. 6-7 milionów ludzi na Ukrainie umiera z głodu.
  3. 1937 - 1938 r. - Mord w Winnicy, NKWD rozstrzelało 9 tys. Ukraińców.

Po tych wszystkich zbrodniach (wymieniam tylko trzy, ale było ich więcej) Sowieci nagle ogłosili, że chcą "opiekować" się Białorusinami i Ukraińcami.

W wyniku zajęcia ziem do Bugu i Sanu ZSRR zyskał "pas bezpieczeństwa" szerokości 200-300 km, dzięki czemu w 1941 r. uratowana została Moskwa.Edytuj

Wzdłuż pierwotnej granicy z Polską Sowieci mieli pas umocnień nazywany linią Stalina, który mógł przez długi czas zatrzymywać wojska atakujące ZSRR. Tymczasem po 17 września owa linia stała się bezużyteczna. Sowieci rozpoczęli budowę nowej linii, nazywanej linią Mołotowa, a do jej budowy musieli użyć materiałów z rozbieranej Linii Stalina. Ostatecznie w czerwcu 1941 roku linia Mołotowa nie była jeszcze ukończona i nie miała wartości bojowej, z kolei linia Stalina była już rozebrana, w wyniku czego wartość bojową straciła. Innymi słowy, zajęcie wschodnich ziem II RP sprawiło, że ZSRR stracił doskonale przygotowane umocnienia, co przyczyniło się do gigantycznych strat Armii Czerwonej w początkowym okresie wojny z Niemcami. Zdobyte przez Sowietów ziemie nie były pasem bezpieczeństwa - były pułapką, w której dwa lata później Sowieci stracili setki tysięcy żołnierzy oraz większość sprzętu pancernego.

Atak ZSRR na Polskę z punktu widzenia prawa międzynarodowego.Edytuj

Sowiecka dyplomacja twierdziła, że państwo polskie upadło, w związku z czym straciły moc wiążącą wszelkie układy między ZSRR a Polską. Było to jednak kłamstwo. Jak słusznie zauważył ówczesny ambasador RP w Moskwie:

W czasie pierwszej wojny światowej terytoria Belgii i Serbii był okupowane, ale nikomu nie przyszło na myśl uważać z tego powodu zobowiązań wobec nich za nieważne.

Wkraczając na ziemie II RP Związek Sowiecki złamał następujące układy międzynarodowe:

  1. Polsko-radziecki traktat pokojowy, podpisany w Rydze 18 marca 1921 r. Traktat ten regulował wschodnią granicę Polski, której przebiegu w okresie międzywojennym ZSRR nie kwestionował. Naruszył więc we wrześniu uznane przez siebie granice państwowe.
  2. Układ o wyrzeczeniu się przemocy w stosunkach międzynarodowych z 9 lutego 1929 r. zwany protokołem Litwinowa.
  3. Układ o nieagresji między Polską a ZSRR zawarty 25 lipca 1932 r. i przedłużony 5 maja 1934 r.
  4. Konwencję w sprawie dokładnej definicji agresora, podpisaną w Londynie 3 lipca 1933 r.

Wszystkie te układy i pakty zostały potraktowane przez Sowietów jak świstki papieru. Nie zmienia to faktu, że sowiecka agresja była bezprawiem z punktu widzenia międzynarodowego.

Sytuacja po rozbiorzeEdytuj

Po zajęciu ziem polskich Sowieci natychmiast zaczęli wprowadzać swój porządek. Pierwszym tego przejawem były zsyłki na Sybir, o czym pisała już Pepe, ja jednak omówię je szczegółowiej.

Pierwsza zsyłkaEdytuj

Miała miejsce w lutym 1940 roku. Objęła osadników wojskowych, średnich i niższych urzędników państwowych, służbę leśną oraz kolejarzy. Wywożono członków powyższych grup wraz z rodzinami. Łącznie zsyłka objęła około 140 tys. osób. Zesłańcy trafili na północ ZSRR, na przykład do Komi, północnej części RFSRR, do Jakucji, Baszkirii i Ałtaju. Jako iż deportacja miała miejsce zimą, a zesłańcy trafili do rejonów o niezwykle trudnym klimacie, śmiertelność wśród tych sybiraków była najwyższa spośród wszystkich czterech zsyłek.

Druga zsyłkaEdytuj

Miała miejsce w kwietniu 1940 roku. Objęła rodziny "wrogów ludu" - urzędników państwowych, wojskowych, policjantów, funkcjonariuszy służby więziennej, nauczycieli, działaczy społecznych, kupców, przemysłowców i bankierów. Łącznie było to około 61 tys. osób, z czego 80% stanowiły kobiety i dzieci. Trafili oni do Kazachstanu.

Trzecia zsyłkaEdytuj

Była ona w maju 1940 r. i objęła uchodźców z zachodniej i centralnej Polski, którzy znaleźli się na terenach zajętych przez ZSRR, około 80 tys. osób. Trafili oni do Jakucji, Komi, Ałtaju i na północ RFSRR.

Czwarta zsyłkaEdytuj

Miała miejsce od maja do czerwca 1941 r. Objęła członków rodzin inteligenckich, rodziny aresztowanych przez NKWD, wykwalifikowanych robotników i rzemieślników. Objęła głównie Białostocczyznę, Grodzieńszczyznę i Wileńszczynę. Deportowano około 85 tys. osób. Zesłańcy trafili głównie do Kazachstanu i Ałtaju.

Inne przejawy sowieckiej okupacjiEdytuj

W relacjach świadków (tu konkretnie mojego dziadka) Sowieci byli dzicy i nieokrzesani, na przykład niczym zające wchodzili na pola kapusty i jedli ją na surowo tuż po zerwaniu. Babcia z kolei opowiadała mi, że sowieccy żołnierze wchodzili na drzewa i szukali tam smalcu, bo ktoś im powiedział, że w Polsce smalec rośnie na drzewach. Oczywiście owe relacje mogą być przejaskrawione, niemniej są dostępne wspomnienia z czasów sowieckiej okupacji, w których świadkowie opisują, iż sowieccy żołnierze kupili na przykład smar i chcieli go jeść, albo gdy ujrzeli pomarańczę, to uznali, że pomarańcze są wytwarzane w fabrykach. Może się to wydawać zabawne, lecz sowiecka okupacja zabawna wcale nie była, krasnoarmiejcy dokonywali wielu rabunków, gwałtów, a wprowadzenie rubla spowodowało hiperinflację i głód. Wielu ludzi przypłaciło sowiecką okupację życiem.

Opuszczenie Polski przez wojska rosyjskie w 1993 r.Edytuj

Dziwnym, aczkolwiek nieprzypadkowym zbiegiem okoliczności 17 września 1993 r. opuścił Polskę ostatni stacjonujący w naszym kraju oddział rosyjski. Stacjonowali oni w naszym kraju w latach 1945-1993 jako Północna Grupa Wojsk.

Przypisy Edytuj

  1. Konia z rzędem temu, kto zrozumie drugi człon tego zdania.
  2. Owszem, "ugraża" właśnie z powodu agresji niemiecko-sowieckiej.
  3. Może słusznie, ale tak się składa, że sam Związek Radziecki uciskał jeszcze więcej narodów
  4. Przy okazji wypowiedział też inne ciekawe słowa, na przykład "zbrodnią jest prowadzenie wojny o zniszczenie hitleryzmu", zainteresowanych odsyłam do pełnego tekstu przemówienia Mołotowa na sesji Rady Najwyższej ZSRR wygłoszonego 31 X 1939 r.

ŹródłaEdytuj

1. "Zmowa. IV rozbiór Polski" Andrzej Leszek Szcześniak, Warszawa 1990, ISBN 83-7001-338-4

2. Wikipedia.


Kalendarz
Styczeń 12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Luty 1234567891011121314151617181920212223242526272829
Marzec 12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Kwiecień 123456789101112131415161718192021222324252627282930
Maj 12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Czerwiec 123456789101112131415161718192021222324252627282930
Lipiec 12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Sierpień 12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Wrzesień 123456789101112131415161718192021222324252627282930
Październik 12345678910111213141516171819202122232425262728293031
Listopad 123456789101112131415161718192021222324252627282930
Grudzień 12345678910111213141516171819202122232425262728293031

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki